เมนูย่อย

หน้าแรก สถิติ-รายงาน ชันสูตรโรค สถิติการชันสูตรโรคสัตว์ 2546-2549

สถิติการชันสูตรโรคสัตว์ 2546-2549

กลุ่มระบาดวิทยาทางห้องปฏิบัติการ สถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติ และศูนย์วิจัยและพัฒนาการสัตวแพทย์ประจำภูมิภาค

สภาวะโรคที่ตรวจพบทางห้องปฏิบัติการด้านสุขภาพสัตว์ในช่วงปี พ.ศ. 2546 - 2549 เป็นการรวบรวมผลการชันสูตรโรคสัตว์ของสถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติและศูนย์ วิจัยและพัฒนาการสัตวแพทย์ประจำภูมิภาคทั้ง 7 แห่ง โดยในปี พ.ศ. 2549 ได้มีการปรับปรุงการบันทึกข้อมูลโดยกำหนดให้ทุกห้องปฏิบัติการภายในหน่วยงาน ทำการบันทึกผลภายใต้โปรแกรม “ระบบฐานข้อมูลสุขภาพสัตว์ทางห้องปฏิบัติการ” ตลอดจนให้มีการนำไปใช้ในทุกแห่งของห้องปฏิบัติการด้านสุขภาพสัตว์ของกรมปศุสัตว์ เพื่อให้มีรูปแบบการบันทึกและการรายงานที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน ในการประมวลผลจะประกอบด้วย บทสรุปประเด็นที่น่าสนใจ และ รายละเอียดเฉพาะโรคในกลุ่มที่น่าสนใจ โดยใช้ข้อมูลหลักจากรายงาน วก. 8 (สรุปโรครายเดือน) มาใช้ในการสรุปครั้งนี้ ส่วนผลการตรวจในแต่ละห้องปฏิบัติการจะได้ดำเนินการในระยะต่อไป นอกจากนี้อาจมีบางประเด็นที่ต้องมีการปรับมาตรฐานการรายงาน เนื่องจากมีบางแห่งนำผลการตรวจพบทางห้องปฏิบัติการมาสรุปเป็นผลการชันสูตร เช่น การรายงานโรควัณโรค (ใช้ผลทางซีรัมวิทยาที่ตรวจพบทางห้องปฏิบัติการ) การตรวจพบเชื้อแบคทีเรียหรือพยาธิภายใน ที่อาจมิใช่เป็นสาเหตุหลักในการทำให้สัตว์ป่วย ฯลฯ จึงมีผลทำให้มีการรายงานโรคบางส่วนที่มากเกินความเป็นจริง โดยเป็นผลการตรวจพบ ไม่ใช่สาเหตุที่เป็นสาเหตุหลักของการเกิดโรคหรือทำให้เกิดปัญหาในสัตว์ นอกจากนั้นข้อมูลที่ใช้อยู่ภายใต้เงื่อนไขที่ว่า ในปี 2546 : ขาดข้อมูลจาก ศวพ.สุรินทร์ (ไม่มีข้อมูล) ศวพ.ขอนแก่น ไม่สามารถแยกข้อมูลเป็นรายเดือน) ศวพ.ชลบุรี มีข้อมูลเพียง 2 เดือน (ตุลาคม - พฤศจิกายน) ในปี 2547 : ขาดข้อมูลจาก ศวพ.สุรินทร์ (ไม่มีข้อมูล) ศวพ.ขอนแก่น ไม่มีข้อมูลของ เดือนพฤศจิกายน และเดือนธันวาคม ในปี 2548 : ศวพ. ราชบุรี ไม่มีข้อมูลเดือนพฤศจิกายน (ทั้งนี้ในปี 46 - 48 เป็นข้อมูลที่แต่ละแห่งรวบรวม) และในปี 2549 : ใช้ข้อมูลเฉพาะเดือนมกราคม - กันยายน โดยนำมาจากฐานข้อมูลรวมตามโปรแกรมที่เริ่มใช้


จากรายงานการพบโรครวมทั้งสิ้น 7,449 ครั้ง จำแนกเป็นรายปีพบมีการรายงานเป็นจำนวน 839 2,210 2,167 และ 2,233 ครั้ง ในปี 2546 2547 2548 และ 2549 ตามลำดับ จะเห็นได้ว่า กลุ่มสัตว์คือ โค และ แพะ มีการรายงานโรคมากที่สุด ทั้งนี้เนื่องจากเป็นผลมาจากการดำเนินการจัดทำฟาร์มปลอดโรค โครงการรณรงค์ให้มีการตรวจโรคในแพะทั่วประเทศตามนโยบายกรมปศุสัตว์ ถัดมาคือ กลุ่มสัตว์ปีก อันเป็นผลสืบเนื่องมาจากการเฝ้าระวังโรคไข้หวัดนก มีรายละเอียดการรายงานตามชนิดสัตว์โดยแบ่งตามกลุ่มและชนิดสัตว์ (เรียงจากมากไปน้อยของยอดรวม) ดังที่แสดงในตารางที่ 1 ตารางที่ 1แสดงจำนวนรายงานการพบโรคระหว่างปี 2546 - 2549 ตามชนิดสัตว์และปี

กลุ่มสัตว์ใหญ่ จำนวนรายงาน(ครั้ง)
ชนิดสัตว์ ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม

โคเนื้อ

188 137 329 699 1,353

แพะ

60 71 634 532 1,297

โคนม

141 117 210 106 574

กระบือ

19 12 28 55 114

แกะ

1 1 43 43 88

ม้า

2 1 3 1 7

ลา

0 0 1 0 1

ยอดรวม

411 339 1,248 1,436 3,434


กลุ่มสัตว์เล็ก จำนวนรายงาน (ครั้ง)
ชนิดสัตว์ ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
สุกร 132 252 358 250 992
สุนัข 18 53 52 109 232
แมว 2 2 1 2 7
ยอดรวม 152 307 411 361 1,231

กลุ่มสัตว์ปีก จำนวนรายงาน (ครั้ง)
ชนิดสัตว์ ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
ไก่ 193 1,024 357 316 1,890
เป็ด 58 413 90 44 605
นก 3 45 21 28 97
นกกระทา 3 40 5 0 48
ห่าน 4 7 1 0 12
นกกระจอกเทศ 3 1 1 0 5
อีกา 0 2 0 0 2
ยอดรวม 264 1,532 475 388 2,659


กลุ่มสัตว์น้ำ / สัตว์ป่า

จำนวนรายงาน (ครั้ง)
ชนิดสัตว์ ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
กวาง 5

4

5

21

35

ช้าง 0

8

3

1

12

กระต่าย 1

4

2

2

9

หมูป่า 2

1

2

0

5

ผึ้ง 0

3

1

1

5

ปลา

1

1

1

2

5

อูฐ

1

1

1

1

4

เสือ

0

2

0

1

3

ละมั่ง

1

1

1

0

3

กบ

1

0

1

0

2

หนู

0

0

2

0

2

กระทิง

0

0

0

1

1

จระเข้

0

0

1

0

1

ชะนี

0

0

0

1

1

ลิง

0

0

0

1

1

อื่นๆ

3

11

6

16

36

ยอดรวม

15

36

26

48

125


สำหรับชนิดของโรคที่มีการรายงานในช่วง 4 ปี เมื่อแบ่งตามกลุ่มเชื้อที่เป็นสาเหตุ พบมีการรายงานตรวจพบโรคหลายชนิด โรคเด่นทางด้านไวรัสวิทยา คือโรคไข้หวัดนก โดยมีการตรวจพบสูงในปี 2547 - 2548 เนื่องจากมีการรณรงค์สืบค้นหาโรคส่งผลให้มีการรายงานมากในช่วงดังกล่าว ส่วนโรคพิษสุนัขบ้ามีแนวโน้มการตรวจพบสูงขึ้นโดยเฉพาะในปี 2549 มีรายงานมากผิดปกติ บ่งถึงมีการแพร่กระจายโรคค่อนข้างสูง ในส่วนของกลุ่มเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรานั้น โรค Brucellosis มีการรายงานที่เพิ่มขึ้น โดยตรวจพบได้ในโค กระบือ แพะ แกะ โดยเฉพาะแพะมีการตรวจพบเป็นจำนวนมาก นอกจากนั้นโรคติดเชื้อแบคทีเรียอื่นๆ เช่น เชื้อ E.coli, Salmonella spp., Streptococcus spp., และ Pasteurella spp. ยังคงมีการตรวจพบอย่างสม่ำเสมอ ปัญหาทางด้านปาราสิตที่พบบ่อยคือ โรคพยาธิใบไม้ในตับ มีแนวโน้มพบสูงขึ้นในแต่ละปี รองลงมาที่ยังคงเป็นปัญหาต่อสุขภาพสัตว์คือ โรคพยาธิในเลือด มีการพบเป็นประจำในทุกปี สำหรับปัญหาสุขภาพสัตว์ที่เกิดจากกกลุ่มโรคไม่ติดเชื้อ มีรายงานการตรวจพบยาฆ่าแมลงในหลายๆ รายและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเช่นกัน ดังนั้นจึงควรมีการเฝ้าระวังการใช้สารเคมีชนิดต่างๆ ในพื้นที่ทั้งยาฆ่าแมลง ยาฆ่าหญ้า ตลอดจนยาฆ่าเชื้อ อันมีผลต่อสิ่งแวดล้อม เกิดปัญหาด้านสารพิษตกค้าง ส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพสัตว์ ในที่นี้จะแสดงผลจำนวนการตรวจพบเฉพาะโรคที่มีการตรวจพบมาก 15 ลำดับแรก มีรายละเอียดชื่อโรคและจำนวนที่พบในแต่ละปี โดยเรียงจากมากไปน้อย (ของยอดรวม) ดังแสดงในตารางที่ 2

ตารางที่ 2 : แสดงจำนวนรายงานการพบโรคระหว่างปี 2546 - 2549 ตามชนิดของโรคและปี


กลุ่มโรคทางไวรัสวิทยา

จำนวนรายงาน (ครั้ง)

โรค

ปี 2546

ปี 2547

ปี 2548

ปี 2549

ยอดรวม

Avian Influenza Virus

0

1,309

172

2

1,483

Rabies

18

48

54

117

237

Swine Fever

40

51

50

34

175

Marek's Disease

16

13

20

32

81

Foot and Mouth Disease

26

17

3

14

60

Infectious Bursal Disease

18

13

19

6

56

Duck Plague

12

5

28

3

48

Infectious Bronchitis

16

9

14

6

45

Bovine papillomatosis

0

28

2

14

44

Parvovirus infection

16

2

9

3

30

PRRS

0

8

9

9

26

Lymphoid Leukosis

1

4

7

5

17

Porcine parvovirus

2

3

2

3

10

Caprine Arthritis Encephalitis

0

4

1

4

9

Fowl pox

2

5

0

1

8

ยอดรวม

167

1,519

390

253

2,329



359
กลุ่มโรคทางแบคทีเรียวิทยา จำนวนรายงาน (ครั้ง)
โรค ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม

Brucellosis

110

98

844

873 1,925

Colibacillosis

52

80

133

173 438

Mastitis

82

48

70

25 225

Streptococcosis

31

36

63

62 192

Paratuberculosis

31

48

49

40 168

Salmonellosis

17

26

49

16 108

Edema Disease

0

23

50

29 102

Fowl Cholera

37

44

5

6 92

Pasteurellosis

10

16

39

24 89

Staphylococcosis

3

8

23

30 64

Glasser's Disease

11

15

13

19 58

Tuberculosis

0

1

3

45 49

CRD complex

25

12

6

2 45

Melioidosis

6

12

9

12 39

Swine dysentery

9

11

7

3 30
ยอดรวม

424

478

1,363

1, 3,624


กลุ่มโรคทางปาราสิตวิทยา

จำนวนรายงาน (ครั้ง)
โรค ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม

Fascioliasis

20

18

67

196

301

GI Nematode

7

0

34

111

152

Coccidiosis

26

21

26

21

94

Trypanosomiasis

23

16

18

24

81

Tapeworm

0

0

31

45

76

Anaplasmosis

10

7

29

15

61

Leucocytozoonosis

19

4

12

7

42

Babesiosis

7

3

16

8

34

Theileriosis

3

0

7

20

30

Liver fluke infestation

24

1

0

0

25

Avian Malaria

14

2

5

3

24

Trichuriosis

5

2

9

3

19

Haemonchosis

4

7

3

4

18

Roundworm infestation

0

0

0

16

16

Ascaridiosis

0

1

9

0

10

Histomoniasis

1

2

5

2

10

ยอดรวม

163

84

271

475

993



กลุ่มโรคไม่ติดเชื้อ จำนวนรายงาน (ครั้ง)
โรค ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม

Carbamate poisoning

19

9

33

29

90

Organophosphate poisoning

7

3

19

6

35

Dichlorvos poisoning

0

2

0

0

2

Copper toxicosis

0

2

0

0

2

Aflatoxicosis

0

0

1

0

1

Diazinon poisoning

1

0

0

0

1

Fungal infection

0

1

0

0

1

Metabolized carbofuran

0

1

0

0

1

Organochlorine poisoning

1

0

0

0

1

ยอดรวม

28

18

53

35

134


หากพิจารณาจากจำนวนการตรวจพบโรคในสัตว์ชนิดต่างๆ ตามสภาพพื้นที่ พบมีการรายงานมากที่ภาคเหนือตอนล่างและภาคกลาง ทั้งนี้เนื่องจากประชากรสัตว์ ( สัตว์ปีก / สุกร ) อยู่กันอย่างหนาแน่นในส่วนภูมิภาคนี้ ถัดมาพบมากที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อันเป็นแหล่งที่มีประชากรสัตว์ (สัตว์ใหญ่) อยู่มาก จึงเป็นเหตุให้มีการรายงานการตรวจพบโรคที่สัมพันธ์กับความหนาแน่นของประชากรสัตว์ สำหรับจังหวัดที่มีความสะดวกในการจัดส่งตัวอย่าง เช่น อยู่ใกล้ที่ตั้งของห้องปฏิบัติการ มีโครงการทั้งจากด้านนโยบาย มีการเกิดโรคซ้ำซากหรือเกิดจากสภาพปัญหาภายในพื้นที่ ก็มีผลทำให้มีการส่งตัวอย่างที่มาก ส่งผลให้มีการรายงานการพบโรคที่สูงขึ้นในจังหวัดนั้นๆเช่นกัน สามารถสรุปจำนวนรายงานโดยแบ่งตามเขตปศุสัตว์ทั้ง 9 เขต โดยมีรายละเอียดตามจังหวัด และปีที่มีการรายงาน ตามตารางที่ 3
ตารางที่ 3 : แสดงจำนวนรายงานการพบโรคระหว่างปี 2546 - 2547 ตามรายชื่อจังหวัดโดยแบ่งตามเขตปศุสัตว์

เขตปศุสัตว์ที่ 1 จำนวนรายงาน (ครั้ง)
จังหวัด ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
สุพรรณบุรี 7 308 67 26 408
ลพบุรี 7 89 73 33 202
อ่างทอง 3 138 11 11 163
สระบุรี 12 86 23 11 132
กรุงเทพมหานคร 10 47 29 35 121
พระนครศรีอยุธยา 8 66 8 8 90
นนทบุรี 2 42 27 5 76
ปทุมธานี 9 54 10 3 76
ชัยนาท 1 16 28 23 68
สิงห์บุรี 5 22 25 13 65
ยอดรวม 64 868 301 168 1,401

เขตปศุสัตว์ที่ 2 จำนวนรายงาน (ครั้ง)
จังหวัด ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
ชลบุรี 7 32

73

113

225

ฉะเชิงเทรา 12 30

47

35

124

นครนายก 3 6

5

14

28

ระยอง 0 1

11

14

26

จันทบุรี 1 0

7

16

24

สระแก้ว 1 0

13

8

22

ปราจีนบุรี 0 2

8

7

17

สมุทรปราการ 1 3

5

7

16

ตราด 0 0

8

2

10

ยอดรวม 25 74

177

216

492


เขตปศุสัตว์ที่ 3 จำนวนรายงาน (ครั้ง)
จังหวัด ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
นครราชสีมา

6

15

47

34

102

ชัยภูมิ

0

5

37

45

87

บุรีรัมย์

0

2

17

32

51

สุรินทร์

0

1

35

14

50

อุบลราชธานี

1

12

8

13

34

ศรีสะเกษ

1

0

23

9

33

ยโสธร

0

4

1

10

15

อำนาจเจริญ

0

0

0

3

3

ยอดรวม

8

39

168

160

375


เขตปศุสัตว์ที่ 4 จำนวนรายงาน (ครั้ง)
จังหวัด ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
ขอนแก่น

1

119

82

100

302

กาฬสินธุ์

0

33

38

42

113

มหาสารคาม

0

39

19

38

95

อุดรธานี

0

29

36

21

86

หนองคาย

0

8

11

40

59

เลย

0

11

26

18

55

สกลนคร

0

11

8

30

49

หนองบัวลำภู

0

16

3

28

47

นครพนม

0

6

10

22

38

มุกดาหาร

0

5

8

24

37

ร้อยเอ็ด

0

5

4

20

29

ยอดรวม

1

282

245

383

910



เขตปศุสัตว์ที่ 5 จำนวนรายงาน (ครั้ง)
จังหวัด ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
เชียงใหม่

54

49

44

33

180

ลำปาง

38

29

49

38

154

ตาก

4

13

35

43

95

เชียงราย

16

19

32

19

86

ลำพูน

14

17

24

31

86

พะเยา

4

5

13

17

39

น่าน

7

3

1

9

20

แพร่

4

5

2

7

18

แม่ฮ่องสอน

0

9

3

3

15

ยอดรวม

141

149

203

200

693


เขตปศุสัตว์ที่ 6 จำนวนรายงาน (ครั้ง)
จังหวัด ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
พิษณุโลก

50

161

117

123

451

นครสวรรค์

5

103

63

91

262

เพชรบูรณ์

31

74

50

64

219

อุตรดิตถ์

12

28

77

45

162

กำแพงเพชร

3

48

36

53

140

สุโขทัย

18

56

38

22

134

พิจิตร

10

73

10

35

128

อุทัยธานี

9

17

20

28

74

ยอดรวม

138

560

411

461

1,570


เขตปศุสัตว์ที่ 7 จำนวนรายงาน (ครั้ง)
จังหวัด ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
ราชบุรี

64

41

52

78

235

กาญจนบุรี

35

27

66

66

194

นครปฐม

16

14

24

28

82

เพชรบุรี

9

4

29

35

77

ประจวบคีรีขันธ์

3

7

11

18

39

ยอดรวม

127

93

182

225

627




เขตปศุสัตว์ที่ 8 จำนวนรายงาน (ครั้ง)
จังหวัด ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
นครศรีธรรมราช

176

62

190

248

676

สุราษฎร์ธานี

17

10

21

20

68

กระบี่

7

9

10

13

39

ชุมพร

6

0

9

8

23

ระนอง

3

0

6

8

17

พังงา

2

4

8

1

15

ภูเก็ต

2

1

4

1

8

ยอดรวม

213

86

248

299

846


เขตปศุสัตว์ที่ 9 จำนวนรายงาน (ครั้ง)
จังหวัด ปี 2546 ปี 2547 ปี 2548 ปี 2549 ยอดรวม
สงขลา

34

7 67 28 136
พัทลุง

27

19 44 37 127
ตรัง

33

13 26 25 97
ยะลา

9

8 29 9 55
นราธิวาส

5

2 20 17 44
สตูล

11

9 18 3 41
ปัตตานี

3

2 28 2 35
 

122

60 232 121 535

ในส่วนของความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลทางด้านพื้นที่และช่วงเวลาของการเกิดโรคนั้น เนื่องจากลักษณะข้อมูลเป็นไปในลักษณะเชิงรับ มีปัจจัยหลายอย่างที่มีผลโดยตรงต่อการสรุปผล โดยเฉพาะขึ้นกับว่ามีการส่งตัวอย่างตรวจทางห้องปฏิบัติการหรือไม่ มีหลายกรณีที่มีการพบโรคในพื้นที่แต่ไม่มีการรายงานทางห้องปฏิบัติการ กล่าวคือ ไม่มีการนำส่งเพื่อตรวจยืนยันผลทางห้องปฏิบัติการ บางกรณีมีการนำส่งตัวอย่างที่ไม่ถูกต้องหรือไม่สมบูรณ์ ทำให้ไม่สามารถสรุปผลได้ เห็นควรให้มีการรณรงค์ให้มีการใช้ห้องปฏิบัติการให้เป็นเกิดประโยชน์ โดยควรมีการแนะนำให้มีการนำส่งตัวอย่างทุกครั้ง เมื่อพบหรือเกิดปัญหาในสัตว์ภายในพื้นที่ อันจะเป็นการสร้างให้เกิดความเชื่อมั่นต่อการสรุปผลที่ใกล้เคียงความเป็นจริง (ช่วยสะท้อนภาพที่แท้จริงของปัญหาในพื้นที่) และเป็นการเพิ่มความมั่นใจต่อผู้ปฏิบัติการในพื้นที่ว่ามีการวินิจฉัยที่ถูกต้อง อันจะเป็นประโยชน์อย่างมากในการดำเนินการควบคุม รักษาและป้องกันโรคในสัตว์ได้อย่างถูกต้องและสมบูรณ์ ตลอดจนต้องมีการเพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจในวิธีการนำส่งตัวอย่างที่ถูกต้องและเหมาะสมให้กับเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพโดยตรงต่อการเฝ้าระวังทางห้องปฏิบัติการต่อไป ในที่นี้จะขอนำเสนอข้อมูลเป็นรายโรค โดยคัดเลือก 10 โรคเด่นที่สำคัญ เพื่อแสดงความสัมพันธ์ของปัจจัยต่างๆ ที่กล่าวข้างต้น อันจะเป็นประโยชน์ในการประเมิน สรุปผล ตลอดจนประมาณการแนวโน้มการเกิดโรคนั้นๆ มีรายละเอียดดังแสดงในรูปแบบแผนภูมิสารสนเทศและกราฟแท่งของแต่ละโรค ดังนี้

โรคไข้หวัดนกเป็นโรคที่กรมปศุสัตว์ให้ความสำคัญมากเป็นลำดับต้นๆ เนื่องจากส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพสัตว์ มีอัตราป่วย - ตาย สูง การแพร่กระจายของโรคเป็นไปอย่างรวดเร็วและกว้างขวาง มีรายงานพบในสัตว์หลายประเภท นอกจากนั้นยังมีผลกระทบต่อการส่งออกของประเทศ ได้มีการกำหนดนโยบายการเฝ้าระวังในหลายๆรูปแบบ ตลอดจนนำมาตรการต่างๆ มาใช้อย่างเข้มงวด ส่งผลทำให้สามารถควบคุมโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ เมื่อตรวจพบโรคก็สามารถควบคุมให้อยู่ในวงจำกัดและมีการดำเนินการที่รวดเร็ว เมื่อเปรียบเทียบการรายงานจะพบแต่ละปีมักมีการระบาดเป็น 2 ช่วง คือ ระหว่างเดือนมกราคม - มีนาคม และ เดือน กรกฎาคม - พฤศจิกายน โดยในช่วงปี 2547 มีการเกิดในอัตราที่สูง ส่วนปีถัดมาลดลงอย่างเห็นได้ชัด อันเป็นผลจากมาตรการต่างๆ ที่ได้ดำเนินการ ส่วนชนิดสัตว์ที่พบเป็นปัญหามากสุด คือ กลุ่มไก่ โดยเฉพาะในไก่พื้นเมือง รองลงมาคือ กลุ่มเป็ด จากรายงานในช่วงปี 2547 พบมีการแพร่กระจายครอบคลุมพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก - ตก และภาคใต้ตอนล่าง ส่วนปีถัดมาก็พบในพื้นที่เดิมหลายจังหวัดแต่มีขนาดที่ลดลง ควรกำหนดให้มีการวางโปรแกรมที่เข้มงวดในการเฝ้าระวังในพื้นที่เสี่ยง ตลอดจนต้องมีการดูแลเป็นพิเศษในพื้นที่ที่มีการรายงานการตรวจพบมากและพบซ้ำซาก เพื่อผลในการควบคุมโรคอย่างเต็มประสิทธิภาพต่อไป


โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคสำคัญที่กรมปศุสัตว์ได้มีการดำเนินการอย่างต่อเนื่อง มีการรณรงค์เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการป้องกันการเกิดโรคอย่างสม่ำเสมอ จากรายงานการตรวจพบโรคในช่วง 4 ปี พบว่ามีแนวโน้มการตรวจพบโรคสูงมากขึ้นโดยเฉพาะในปี 2549 โดยทั่วไปมีรายงานพบตลอดปีแต่จะตรวจพบมากใน 2 ช่วง คือ ระหว่างเดือนมกราคม - มีนาคม และเดือนกันยายน ถึงพฤศจิกายน โดยสุนัขเป็นสัตว์ที่มีการตรวจพบมากสุด นอกจากนั้นในสัตว์ปศุสัตว์อื่นๆ เช่น โค - กระบือ มักมีการติดโรคโดยมีประวัติถูกสุนัขบ้ากัด หากพิจารณาถึงสภาพพื้นที่ที่มีการรายงานโรคพบว่า ในช่วง 2 ปีแรกไม่มีการรายงานในภาคใต้ เริ่มมีรายงานพบในปีที่ 3 โดยในปีที่ 4 มีการรายงานเป็นจำนวนมากและกระจายในหลายพื้นที่ ดังนั้นทางภาคใต้ควรต้องมีมาตรการเร่งด่วนในการควบคุมโรค เพื่อมิให้มีการแพร่กระจายที่เพิ่มมากขึ้นต่อไป ส่วนภาคอื่นๆ มีการรายงานที่ค่อนข้างกระจาย ไม่แน่นอนแต่ยังคงมีการตรวจพบได้

ข้อมูลโรคปากและเท้าเปื่อยที่ได้รับเป็นข้อมูลที่รวบรวมจาก สสช. และ ศวพ. ทั้ง 7 แห่ง ในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา ยังไม่ได้รวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูลใหญ่ คือ ศูนย์อ้างอิงโรคปากและเท้าเปื่อย ภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา ประกอบกับในช่วงปีหลังๆ ตัวอย่างส่วนใหญ่จะส่งตรวจที่ ศูนย์อ้างอิงฯ เป็นหลัก ห้องปฏิบัติการหลายแห่งงดให้บริการชันสูตรโรคด้วยเหตุผลทางด้านเทคนิค ดังนั้นจึงเป็นเพียงข้อมูลบางส่วนเท่านั้น การประเมินผลอาจไม่ใช่ตัวแทนการลักษณะการเกิดโรค จากข้อมูลที่มี พอสรุปได้ว่าพบมีการรายงานจากจังหวัดในภาคเหนือตอนบน (รายงานโดย ศวพ.ลำปาง) และบางจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน สัตว์ที่พบเป็นโรค คือ กลุ่มโค โดยช่วง 2 ปีแรก พบมากในโคเนื้อ ส่วนในปี 2549 พบมากในโคนม ช่วงที่มีการพบโรคมักเป็นช่วงปลายฝนต้นหนาว

            โรค Brucellosis เป็นโรคที่กรมปศุสัตว์มีนโยบายให้มีการกำจัดโดยได้มีการกำหนดมาตรการต่างๆ ขึ้น เพื่อให้สัตว์ปลอดจากโรคนี้ โดยมีการจัดตั้งโครงการฟาร์มปลอดโรค ส่งผลให้มีการตรวจพบโรคในโคนม ลดน้อยลงอย่างมาก ปัจจุบันมีการส่งเสริมการเลี้ยงแพะ ส่งผลให้มีการขยายการเลี้ยงแพะนมในหลายพื้นที่ ทางกรมฯ จึงได้มีนโยบายให้มีการตรวจโรคนี้ในแพะทั่วประเทศเนื่องจากมีการพบสัตว์ป่วยที่สูงขึ้นและมีรายงานพบโรคนี้ในคน จึงเป็นเหตุให้มีรายงานการพบโรคสูงในช่วง 2 ปีหลัง โดยสัตว์ที่เป็นปัญหามากสุด คือ แพะ รองลงมาคือ โคเนื้อ โรคนี้มีรายงานตรวจพบได้ในสัตว์หลายชนิด สำหรับความสัมพันธ์ในด้านฤดูกาลและสภาพพื้นที่นั้น พบว่ามีการรายงานพบได้ตลอดปีขึ้นกับว่ามีการส่งตรวจมากช่วงไหน ก็จะมีรายงานการตรวจพบสูงช่วงนั้น ในส่วนของพื้นที่นั้นมีการพบกระจายทั่วไป จะมีความหนาแน่นในบริเวณที่มีการเลี้ยงสัตว์สูง โดยเฉพาะภาคใต้ที่มีการเลี้ยงแพะเป็นปริมาณมาก รวมถึงภาคตะวันตก ภาคกลาง และภาคเหนือตอนล่าง โรคนี้จึงมีความสำคัญที่ควรให้มีการเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่องและมีนโยบายกำกับดูแลที่ชัดเจน เพื่อผลในการกำจัดโรคนี้ให้หมดไป

  โรคสเตรปโตคอกโคซิส เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่พบมีผลต่อสุขภาพสัตว์ มีบางชนิดที่มีผลต่อสุขภาพของคน จัดเป็นโรคสำคัญในด้านความปลอดภัยในอาหารโดยพบมีการปนเปื้อนไปกับเนื้อที่ใช้บริโภค มีรายงานการตรวจพบได้ในสัตว์หลายชนิด สุกรเป็นสัตว์ที่มีการรายงานตรวจพบมากที่สุดและสามารถพบได้ตลอดทั้งปี ลักษณะพื้นที่ที่มีรายงานพบมากในภาคใต้ตอนล่างโดยมีการรายงานอย่างสม่ำเสมอทุกปี ถัดมาเป็นภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่มีรายงานหลายพื้นที่และมีการรายงานในบางปี เชื้อนี้สามารถพบได้ทั่วไปจึงควรเน้นในด้านการจัดการที่ดี ถูกสุขอนามัย มีการพักเล้า การใช้ยาฆ่าเชื้อ มีการทำความสะอาดโรงเรือน สิ่งสำคัญคือ สัตว์มีสุขภาพที่ดี แข็งแรง จะช่วยให้ปลอดจากโรคนี้ได้

           

  โรค Melioidosis เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรีย ทำให้เกิดโรคได้ในสัตว์หลายชนิด จากรายงานพบในแพะมากที่สุด มีการรายงานในบางพื้นที่ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันตกโดยมีการรายงานเกือบทุกปีในช่วง 4 ปีที่รวบรวมข้อมูล และมีการรายงานบ้างในภาคอื่นๆ โดยพบเพียงบางพื้นที่เท่านั้น สำหรับช่วงที่ตรวจพบเชื้อในสัตว์ชนิดต่างๆ พบว่าสามารถพบได้ตลอด อาจพบได้บ่อยในช่วงเดือนสิงหาคม - ตุลาคม โรคนี้มีความสำคัญทางด้านสาธารณสุขโดยเฉพาะมีรายงานพบมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในการควบคุมโรคทำได้ค่อนข้างลำบากเนื่องมีการปนเปื้อนในดิน ตลอดจนตรวจพบได้ในสัตว์หลายชนิด ส่งผลให้การควบคุมโรคไม่ได้ผลเท่าที่ควร

โรคทริพพาโนโซโมซิส เป็นโรคพยาธิในกระแสโลหิตที่เกิดจากเชื้อโปรโตซัว มีแมลงดูดเลือดเป็นพาหะสำคัญของโรค เชื้อนี้ก่อโรคสำคัญในม้า มีรายงานสามารถตรวจพบในสัตว์หลายชนิด จากข้อมูลสัตว์ที่พบปัญหามากสุด คือ โคเนื้อ - นม มีการรายงานตรวจพบเกือบตลอดปี ช่วงที่พบบ่อยคือช่วงหน้าฝน ภาคเหนือตอนบนมีการรายงานในหลายพื้นที่และพบเกือบทุกปี รองลงมาคือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคตะวันออก มีการรายงานพบในช่วง 2 ปีหลังและมีแนวโน้มการตรวจพบที่สูงขึ้น

จากรายงานมีการตรวจพบสารพิษตกค้างโดยเฉพาะกลุ่มคาร์บาเมต โดยเป็นตัวอย่างจากอาหารในกระเพาะย่อยอาหารหรือ เนื้อเยื่อ (อวัยวะภายใน) ของสัตว์ป่วย ซึ่งในปัจจุบันมีการตรวจพบเป็นจำนวนรายที่เพิ่มสูงขึ้นโดยเฉพาะในปี 2549 และสามารถตรวจพบได้จากตัวอย่างของสัตว์หลายชนิด ที่พบมากคือ โคเนื้อ และแพะ เป็นการบ่งชี้ถึงการใช้สารเคมีที่มีการใช้ที่มากขึ้น ส่งผลให้มีการตกค้างในสิ่งแวดล้อม อันเป็นผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพของสัตว์ มีการตรวจพบได้ตลอดปีโดยพบมากในช่วงระหว่างเดือนมกราคม - มีนาคม และเดือนสิงหาคม - พฤศจิกายน พื้นที่ที่มีการรายงานมากคือภาคใต้โดยมีแนวโน้มที่สูงขึ้นและครอบคลุมหลายจังหวัด ถัดมาคือ ภาคเหนือ ในบางจังหวัดแต่มีรายงานทุกปี ส่วนภาคตะวันตกพบในช่วง 2 ปีแรกและในภาคกลางมีรายงานบางจังหวัดโดยพบเกือบทุกปี ดังนั้นจึงควรมีการเฝ้าระวังในการใช้สารเคมีในพื้นที่ อันอาจเป็นปัญหาต่อการเลี้ยงสัตว์ได้ในระยะยาว

โรคพยาธิใบไม้ในตับ เป็นพยาธิภายในที่สำคัญที่มีผลโดยตรงต่อสุขภาพสัตว์ จากข้อมูลพบมีรายงานที่สูงขึ้นในปี 2549 โดยตรวจพบในโคเนื้อเป็นส่วนใหญ่ ช่วงที่พบมากคือ ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ - เมษายน และ เดือนมิถุนายน - กันยายน โดยพบมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ โดยมีแนวโน้มการตรวจพบที่มากขึ้น เฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีการขยายพื้นที่เป็นวงกว้างขึ้น ส่วนในภาคใต้เป็นพื้นที่เดิม ในการควบคุมโรคมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องพิจารณาถึงแหล่งน้ำ เนื่องจากมีสัตว์ที่เป็นพาหะของโรคอาศัยอยู่ จึงค่อนข้างที่จะเกี่ยวข้องกับฤดูกาล




|หน้าแรก| แผนผังเว็บ| ข้อมูลองค์กร| การบริการ| องค์ความรู้| พัฒนาองค์กร| แผนงาน-วิจัย| บริหารจัดการ| พัสดุ-งบประมาณ| สถิติ-รายงาน| ติดต่อ| English|
Home สถิติ-รายงาน ชันสูตรโรค สถิติการชันสูตรโรคสัตว์ 2546-2549